NT2 Onderwijs

“Help… een nieuwkomer in mijn groep”. Dit is een gedachte die nog steeds regelmatig door het hoofd flitst van een leerkracht, als deze te horen krijgt een nieuwkomer in zijn reguliere groep te krijgen.

Wat valt er dan onder een nieuwkomer? Onder nieuwkomers behoren onder andere statushouders/asielzoekers, expats, arbeidsmigranten en de vluchtelingen vanuit Oekraïne. Zij hebben een tijdelijke specifieke talige onderwijsbehoeften nodig.

Komt een nieuwkomer dan altijd in een reguliere groep terecht? Dat is meestal niet zo. De nieuwkomers die nog geen jaar in Nederland zijn gaan meestal naar een Nieuwkomersklas. In deze groep is de maximale groepsgrootte 15 leerlingen en volgen de leerlingen een lesprogramma op maat, waarbij veel aandacht is voor het welbevinden en voornamelijk taal. Na een periode van 1 jaar stormen deze leerlingen uit naar een reguliere school. Hierbij wordt ook een goede overdracht tussen de Nieuwkomersklas en de reguliere school gewaarborgd.

Helaas komt het steeds vaker voor dat ook de Nieuwkomersklassen vol zitten. Hierdoor stromen ze direct in in een reguliere groep.

Ongeacht of de nieuwkomer in een Nieuwkomersklas zit of in een reguliere groep komt, heb je ook te maken met cultuurverschillen. Als leerkracht is het goed je hier bewust van te zijn. Heb interesse, sta open en wees bewust van verschillende perspectieven. De afspraken en regels op de scholen in Nederland zijn lang niet vanzelf sprekend van andere culturen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het vaak vieren Sinterklaas op school. Ook hier moet je helder in zijn richting leerling en ouders.

En dan? De leerling zit nu in mijn groep ( regulier of Nieuwkomersklas ). Wat kan ik doen aan mijn manier van lesgeven om deze leerling tegemoet te komen?

Een nieuwkomer doorloopt verschillende soorten fases om taal te leren:

1. De stille periode: Een periode waarin de leerling enorm moet wennen aan een (vaak) nieuwe situatie. Leerlingen praten hier nog niet en kan echt 1 jaar duren. De leerling probeert de leerstof in zich op te nemen.
2. De redzaamheidsfase: De leerling heeft de leerstof in zich op genomen en handelt naar opdrachten.
3. Omgangstaalfase: Gebruik al een aantal woorden in zijn dagelijkse handelen.
4. Leren van taal: Hier kan de leerling schooltaal gaan leren, onthouden en uiteindelijk gebruiken. Dit doordat al bovenstaande fases doorlopen hebben.

Het leren van een taal heeft tijd nodig. Door je niet te kunnen uitdrukken in de nieuwe taal kan dit zorgen voor frustratie en/of boosheid bij die leerling. Ook kunnen ze terughoudend zijn om de situatie eigen te maken. Structuur, voorspelbaarheid en dagelijkse routines geven leerlingen houvast. Het is een punt van herkenning wat zorgt voor veiligheid. Verder kun je als leerkracht ook door je bewust te zijn van je handelen een groot verschil maken.

Hoe maak je als leerkracht het verschil voor nieuwkomers?

• Zorg voor kindgesprekken. Zie het kind. Leer het goed kennen. Speel in op interesses, Kortom: bouw vertrouwen en een relatie op, zodat het kind zich veilig en gehoord voelt.
• Zorg voor een intake bij de start. Weet de beginsituatie van het kind. Op deze manier kun je het lesaanbod afstemmen. Een eventueel huisbezoek kan hier ook een optie zijn.
• Geef veel complimenten. Geeft het kind vertrouwen. Stimuleer dat het meedoet in de groep.
• Geef mogelijkheden voor een rustmoment. Het leren van een nieuwe taal kost veel energie. Laat leerlingen tijden het rustmoment ook eigen taal gebruiken. Laat weten dat de eigen taal ook op (vaste) momenten ingezet mag worden.
• Heb ook voor het welbevinden van de leerling. Laat het weten dat het bij jou als leerkracht terecht kan voor hulp.
• Sta open voor culturen, taal en afkomst en zet dit in tijdens de lessen waar mogelijk.
• Vraag expertise aan bij je eigen schoolbestuur en/of schoolnetwerk.
• Laat de leerling zoveel mogelijk meedoen en pas je lesgeven aan door onder andere gebruik te maken van beeldmateriaal, uitbeelden, herhalen, langzamer spreken, doorvragen, modellen.
• Kortom: Investeer tijd, maar durf ook keuzes te maken in je lesstofaanbod. Kijk goed naar het lesdoel en pas je les daarop aan.