NT2 Onderwijs

Maandagochtend, schoolweek 3. Tijdens de inloop gaan kinderen aan de slag. Ze spelen samen een spel, werken in een werkboekje of praten samen. Mijn oog valt op 1 leerling. Een leerling dat niet spreekt. Dit roept vaak voor leerkrachten vragen op: Begrijp deze leerling mij? Moet ik me zorgen maken? Dit fenomeen staat bekend als de stille periode en is een onderdeel van het proces van tweedetaalverwerving. Volkomen normaal dus!

Wat is de stille periode?

De stille periode is een fase waarin nieuwkomers leerlingen vooral luisteren, observeren en de nieuwe taal passief opnemen. Ze proberen betekenis te halen uit woorden, gebaren, routines en de context in de klas. In deze periode bouwen ze een taalbegrip op voordat ze zelf durven of kunnen spreken.

Het is te vergelijken met hoe jonge kinderen hun moedertaal leren: zij luisteren vaak maandenlang naar de taal om zich heen, voordat ze hun eerste woorden uitspreken.

Hoe lang duurt de stille periode?

De duur verschilt per leerling. Soms duurt het een paar weken, soms enkele maanden. Factoren die een rol spelen zijn:

• Veiligheid en welbevinden in de klas.

• Persoonlijkheid van de leerling (introvert vs. extravert).

• Ervaringen met school en taal in het land van herkomst.

• Ondersteuning en stimulatie vanuit de leerkracht en klasgenoten.

Belangrijk is dat deze periode niet gezien moet worden als passiviteit: de leerling leert volop, maar in stilte.

Wat kan de leerkracht doen?

1. Creëer een veilige omgeving

Zorg dat de leerling zich welkom voelt, ongeacht taalniveau. Een glimlach, een begroeting of samen een spel doen zegt vaak meer dan woorden.

2. Gebruik veel visuele ondersteuning

Werk met plaatjes, voorwerpen, pictogrammen en lichaamstaal. Hierdoor kan de leerling sneller verbanden leggen.

3. Stimuleer, maar forceer niet

Geef ruimte om te spreken, maar leg geen druk op de leerling om direct te praten. Non-verbale communicatie is óók waardevol.

4. Werk met routines

Vaste structuren in de dag helpen de leerling sneller woorden en zinnen te koppelen aan activiteiten.

5. Vier kleine successen

Het eerste woord, een kort zinnetje of zelfs een glimlach tijdens een groepsactiviteit is een grote stap. Benoem en waardeer dit.

Waarom is de stille periode belangrijk?

De stille periode is geen verloren tijd, maar een essentiële fase in het taalontwikkelingsproces. Het kind bouwt een stevige basis van luister- en begrijpend vermogen op, waardoor het later met meer zelfvertrouwen durft te spreken.

Hoe kun je als leerkracht hiermee rekening houden in de praktijk?

Enkele voorbeelden die morgen toepasbaar zijn:

1. Laat de leerling wijzen naar juiste antwoorden in plaats van spreken.
2. Gebruik pictogrammen waarmee een leerling kan antwoorden.
3. Koppel bewegingen aan woorden (TPR-oefeningen)
4. Gebruik liedjes, herhaling zorgt voor herkenning. Vaak gaan ze uiteindelijk meedoen.
5. Koppel de leerling aan een maatje.
6. Vier successen!

—